W Polsce nie ma rejonizacji: ze skierowaniem możesz zapisać się do dowolnej poradni, która ma umowę z NFZ – także w innym mieście czy województwie. Czasem wystarczy pojechać 40 km dalej, żeby czekać tygodnie zamiast miesięcy. Oto jak działa kolejka i jak się przenieść, nie tracąc miejsca.
Jak działa kolejka do specjalisty
- Skierowanie jest elektroniczne. Znajdziesz je w Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) i w aplikacji mojeIKP. Rejestrując się, podajesz 4-cyfrowy kod z SMS-a albo e-maila i PESEL.
- Jedno świadczenie – jedna kolejka. Na to samo świadczenie możesz czekać tylko u jednego świadczeniodawcy (art. 20 ust. 10 ustawy o świadczeniach). Zapis w dwóch miejscach naraz to podstawa do skreślenia z listy.
- Pilny czy stabilny. Przypadki pilne są przyjmowane przed stabilnymi. Kategorię widać na skierowaniu, a o kolejności decyduje poradnia według kryteriów medycznych. Gdy Twój stan się pogorszy, powiedz o tym poradni – termin może zostać przesunięty na wcześniejszy.
- Do onkologa, ginekologa, psychiatry i kilku innych specjalistów skierowania nie potrzebujesz – listę znajdziesz na stronie Do kogo bez skierowania.
Gdzie sprawdzić, ile się czeka
Oficjalne dane podaje NFZ w Informatorze o terminach leczenia. Wyszukiwarka NFZ pokazuje jednak placówki po kolei, w województwie albo powiecie. Wkrótce na naszej stronie głównej zestawimy te same dane tak, żeby od razu było widać, gdzie najbliżej czeka się najkrócej.
Na pierwszą wizytę u kardiologa, mammografię i test HPV umówisz się też przez centralną e-rejestrację w IKP i mojeIKP.
Jak przenieść się do krótszej kolejki
- Znajdź placówkę z krótszym czasem oczekiwania i zadzwoń, żeby potwierdzić termin.
- Wypisz się z dotychczasowej kolejki. Masz obowiązek niezwłocznie powiadomić poradnię, że rezygnujesz (art. 20 ust. 9). Inaczej blokujesz miejsce komuś innemu.
- Zapisz się w nowej placówce. Z e-skierowaniem podajesz kod i PESEL i nic więcej nie musisz donosić. Jeśli wcześniej oddałeś papierowe skierowanie, poradnia, z której się wypisujesz, musi Ci je zwrócić.
Papierowe skierowanie: oryginał trzeba dostarczyć najpóźniej w ciągu 14 dni roboczych od wpisania na listę, inaczej zostaniesz z niej skreślony. Wystarczy w tym terminie nadać list na poczcie (art. 20 ust. 2a i 2aa).
Jak nie wypaść z kolejki
- Jeśli nie możesz przyjść w wyznaczonym terminie, uprzedź poradnię. Gdy po prostu się nie zgłosisz, zostaniesz skreślony z listy.
- Jeśli nie przyszedłeś z ważnego powodu (siła wyższa), złóż wniosek o przywrócenie na listę niezwłocznie, najpóźniej w 7 dni od ustania przyczyny (art. 20 ust. 10e–10f).
- E-skierowanie traci ważność, jeśli przez 730 dni nie rozpoczniesz leczenia. Skierowanie na fizjoterapię trzeba zarejestrować w ciągu 30 dni.
Gdy lekarz nie chce dać skierowania
O skierowaniu decyduje lekarz. Możesz jednak poprosić kierownika przychodni, żeby Twoją sprawę ocenił inny lekarz, i zażądać, by lekarz zasięgnął opinii innego lekarza (ustawa o prawach pacjenta, art. 6 ust. 3). W sprawach kolejek i odmów pomoże bezpłatna, całodobowa infolinia NFZ i Rzecznika Praw Pacjenta: 800 190 590.
Onkologia: karta DiLO
Przy podejrzeniu nowotworu lekarz wystawia kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego (DiLO). Zastępuje ona skierowanie i otwiera szybką ścieżkę diagnostyki i leczenia, z osobną listą oczekujących. Od 1 stycznia 2027 r. karta DiLO będzie tylko elektroniczna.
Źródła: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2025 poz. 1461 z późn. zm.), art. 20, 29; ustawa o prawach pacjenta (Dz.U. 2024 poz. 581), art. 6; pacjent.gov.pl – e-skierowanie; NFZ – listy oczekujących; Rzecznik Praw Pacjenta – wizyta u specjalisty; stan na 3.11.2026.
